Mỗi cơ thể sống là một bộ máy hoạt động hoàn hảo. Các cơ quan phối hợp nhịp nhàng cùng nhau thực hiện bốn đặc trưng cơ bản của cơ thể sống:

  • Đặc trưng thứ nhất và cũng là đặc trưng quan trọng nhất của cơ thể sống là khả năng chuyển hóa vật chất và năng lượng. Thực vật tiến hóa theo hướng tự dưỡng, cấu tạo cơ thể thích nghi với quá trình tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ. Động vật thích nghi với hướng dị dưỡng, các hệ cơ quan như tiêu hóa, tuần hoàn, hô hấp phục vụ cho quá trình chuyển hóa chất hữu cơ lấy từ môi trường ngoài.
  • Đặc trưng thứ hai của cơ thể sống là khả năng cảm ứng. Nhờ có cảm ứng mà cơ thể có khả năng thích nghi với môi trường sống. Khả năng cảm ứng của động vật và thực vật khác nhau phụ thuộc vào mức độ phát triển của hệ thần kinh. Hệ thần kinh càng phát triển, khả năng cảm ứng càng nhạy bén.
  • Đặc trưng thứ ba của cơ thể sống là khả năng sinh trưởng và phát triển, nghĩa là cơ thể sinh vật, cụ thể là động vật và thực vật có khả năng lớn lên, biến đổi về hình thái, sinh lí.
  • Khi sinh trưởng và phát triển đến một mức độ nhất định, cơ thể sẽ có khả năng sinh sản,đó là đặc trưng thứ tư. Sự sinh sản thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau ở cả thực vật và động vật: từ sinh sản vô tính bằng bào tử đến sinh sản hữu tính bằng hạt, từ sự phân bào đơn giản cho đến đẻ con và nuôi con bằng sữa.

Tất cả các đặc trưng cơ bản của cơ thể sống sẽ được trình bày một cách hệ thống trong chương trình Sinh học 11: Sinh học cơ thể.

 

Học Kỳ 1

Chuyển hóa vật chất và năng lượng

    Đặc trưng quan trọng nhất của cơ thể sống là trao đổi chất và năng lượng giữa cơ thể với môi trường. Do sự khác biệt về cấu tạo, ở hai nhóm thực vật và động vật, sự chuyển hóa vật chất và năng lượng diễn ra theo hai con đường khác nhau.

    Thực vật phát triển theo hướng tự dưỡng, tất cả cơ quan trên cơ thể phục vụ cho quá trình tổng hợp chất hữu cơ. Chất hữu cơ sau khi được tổng hợp sẽ tham gia vào quá trình hô hấp tạo năng lượng cho cơ thể thực vật.

    Ngược với thực vật, động vật tiến hóa theo hướng dị dưỡng, các cơ quan trên cơ thể phục vụ cho quá trình chuyển hóa thức ăn lấy từ môi trường. Các cơ quan tiêu hóa, tuần hoàn, hô hấp phối hợp với nhau một cách nhịp nhàng và được giữ ổn định nhờ hệ thống cân bằng nội môi.

    Tất cả các vấn đề chuyển hóa vật chất và năng lượng trong cơ thể động thực vật sẽ được trình bày trong chương đầu tiên của Sinh học 11.

Học Kỳ 2

Cảm ứng

     Đặc trưng thứ hai của cơ thể sống là Cảm ứng. Đây là khả năng phản ứng của sinh vật trước sự thay đổi của môi trường trong và ngoài cơ thể. Nếu như thực vật phản ứng một cách chậm chạp trước sự thay đổi của môi trường thì động vật lại phản ứng nhanh và linh hoạt hơn nhờ có hệ thần kinh phát triển với nhiều dạng thần kinh khác nhau. Ngoài ra, mức độ tiến hóa của hệ thần kinh còn dẫn đến sự phức tạp trong tập tính của động vật, đặc biệt là động vật có xương sống. Tất cả các vấn đề về hoạt động cảm ứng ở động thực vật sẽ được trình bày trong chương này.

Sinh trưởng và phát triển

    Đặc trưng thứ ba của cơ thể sống là khả năng sinh trưởng và phát triển. Sinh trưởng và phát triển là hai mặt của một quá trình. Trong đó, sinh trưởng là quá trình thay đổi về lượng tạo tiền đề cho sự thay đổi về chất, hay nói cách khác đây là quá trình tạo tiền đề cho sự phát triển. Đồng thời, phát triển cũng tác động trở lại quá trình sinh trưởng bằng cách thay đổi tốc độ sinh trưởng. Trong chương “Sinh trưởng và phát triển” học sinh sẽ lần lượt tìm hiểu các hình thức cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển ở động thực vật.

Sinh sản

    Sự sống không thể tồn tại và phát triển nếu không có quá trình tạo ra cá thể mới -  quá trình sinh sản. Trải qua một quá trình tiến hóa lâu dài, về cơ bản sinh sản ở động thực vật được chia thành hai loại: sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính. Chương Sinh sản cung cấp cho học sinh cách nhìn khái quát về quá trình sinh sản ở thực vật và động vật, cấu tạo chuyên hóa của các cơ quan, bộ phận tham gia quá trình sinh sản và việc ứng dụng  những kiến thức về sinh sản ở động thực vật vào cuộc sống.

Học Kỳ 1

Học Kỳ 2

Đăng ký học

thpt.education website học trực tuyến dành cho Học sinh Trung học Phổ thông,
Giáo dục thường xuyên, Thí sinh ôn thi THPT Quốc gia – Đại học
Lớp 10 – Lớp 11 – Lớp 12
8 môn Toán học – Vật Lý – Hóa học – Sinh học – Ngữ Văn – Lịch Sử - Địa Lý – Tiếng Anh

đăng ký học ngay